Historia świątyni
Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Małowicach należy do najstarszych ośrodków życia religijnego na terenie obecnej gminy Wińsko. Pierwsze wzmianki o miejscowym kościele pochodzą z początku XIII wieku. W dokumencie z 1209 roku, wystawionym przez księcia Henryka I Brodatego, wspomniano istniejącą już świątynię w Małowicach, co świadczy o ugruntowanej organizacji kościelnej na tych terenach.
W XIV wieku parafia była już dobrze zorganizowana – źródła z 1376 roku wymieniają miejscowego rektora kościoła. Przez kolejne stulecia świątynia była duchowym centrum miejscowej społeczności, towarzysząc mieszkańcom zarówno w chwilach radości, jak i trudnych doświadczeniach historii.
W okresie reformacji, około 1563 roku, kościół został przejęty przez protestantów. Sytuacja ta trwała przez dłuższy czas, podobnie jak w wielu miejscowościach Dolnego Śląska. Szczególnie tragiczne wydarzenia rozegrały się podczas wojny siedmioletniej. W 1761 roku Małowice zostały spalone przez wojska rosyjskie, a wraz z zabudowaniami zniszczeniu uległ również kościół.
Odbudowę świątyni przeprowadzono w latach 1767–1768. Po zakończeniu prac kościół został ponownie poświęcony w pierwszą niedzielę Adwentu 1768 roku. W końcu XIX wieku zapadła decyzja o budowie nowej świątyni, odpowiadającej potrzebom rozwijającej się wspólnoty.
Obecny kościół został wzniesiony w 1899 roku jako budowla neoromańska z cegły klinkierowej. Zachował on swoją historyczną bryłę do dnia dzisiejszego i stanowi charakterystyczny element krajobrazu Małowic.
Po zakończeniu II wojny światowej kościół został przejęty przez Kościół katolicki i przez wiele lat funkcjonował jako świątynia filialna. W odpowiedzi na potrzeby duszpasterskie mieszkańców kardynał Henryk Gulbinowicz erygował z dniem 1 stycznia 1992 roku samodzielną parafię pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Małowicach.
Architektura
Kościół reprezentuje styl neoromański, popularny w końcu XIX wieku na Śląsku. Został zbudowany z czerwonej cegły klinkierowej, z wykorzystaniem charakterystycznych dla tego stylu półkolistych łuków, lizen i fryzów arkadkowych.
Świątynia jest orientowana, jednonawowa, z wyodrębnionym prezbiterium zakończonym półkolistą absydą. Od frontu wznosi się wysoka wieża zwieńczona ostrosłupowym hełmem, będąca dominantą architektoniczną całej miejscowości.
Elewacje wykonano z dużą starannością, pozostawiając dekoracyjną fakturę cegły jako główny element ozdobny. Smukłe, półkoliście zamknięte okna zapewniają dobre oświetlenie wnętrza, a jednocześnie podkreślają spokojny i harmonijny charakter budowli.
Wnętrze świątyni
Wnętrze kościoła zachowuje przejrzysty układ liturgiczny typowy dla świątyń końca XIX wieku. Centralnym miejscem pozostaje prezbiterium z ołtarzem, przy którym sprawowana jest Najświętsza Ofiara.
Na przestrzeni lat wyposażenie kościoła było stopniowo uzupełniane i odnawiane. W świątyni znajdują się obrazy i figury związane z kultem Najświętszej Maryi Panny oraz świętych otaczanych szczególną czcią przez wiernych parafii.
Życie parafii
Od chwili utworzenia samodzielnej parafii w 1992 roku kościół jest centrum życia religijnego mieszkańców Małowic oraz okolicznych miejscowości. Oprócz sprawowania sakramentów odbywają się tutaj nabożeństwa okresowe, adoracje Najświętszego Sakramentu, nabożeństwa maryjne oraz uroczystości patriotyczne i lokalne.
Szczególnym dniem dla wspólnoty jest uroczystość odpustowa ku czci Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny obchodzona 8 grudnia.
Kalendarium
1209 – pierwsza wzmianka o kościele w Małowicach.
1376 – źródła wymieniają rektora miejscowego kościoła.
ok. 1563 – przejęcie świątyni przez protestantów.
1761 – zniszczenie kościoła podczas wojny siedmioletniej.
1767–1768 – odbudowa świątyni.
1768 – ponowne poświęcenie kościoła.
1899 – budowa obecnego neoromańskiego kościoła.
1945 – świątynia wraca do kultu katolickiego po zakończeniu II wojny światowej.
1 stycznia 1992 – erygowanie parafii pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Małowicach.
XXI wiek – prowadzone są kolejne prace konserwatorskie i remontowe mające na celu zachowanie zabytkowego charakteru świątyni dla przyszłych pokoleń.
Dziedzictwo
Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Małowicach pozostaje nie tylko cennym zabytkiem architektury sakralnej Dolnego Śląska, ale przede wszystkim żywym miejscem modlitwy. Od ponad ośmiuset lat wpisuje się w historię miejscowości i jej mieszkańców, będąc świadkiem przemian dziejowych oraz znakiem trwałości wiary kolejnych pokoleń.
